नेपालीमा — DPP-4 इन्हिबिटर ("ग्लिप्टिन")
नेपालमा चलेको नाम: Sitagliptin (Januvia, Istavel), Vildagliptin (Galvus), Linagliptin (Trajenta), Teneligliptin (Tenepride)
DPP-4 इन्हिबिटर के हो? DPP-4 इन्हिबिटर, प्रायः "ग्लिप्टिन" भनिने, शरीरको प्राकृतिक आन्द्रा हर्मोन (इन्क्रेटिन) प्रणालीमार्फत काम गर्ने मुखबाटे मधुमेह औषधिको समूह हो। यी लोकप्रिय छन् किनभने खान सजिलो (सामान्यतया दिनको एक पटक), तौल नबढाउने, र आफैंले हाइपोग्लाइसेमियाको जोखिम धेरै कम हुन्छ।
काम गर्ने तरिका खाना खाएपछि आन्द्राले इन्क्रेटिन भनिने हर्मोन — मुख्यतया GLP-1 र GIP — निकाल्छ, जसले प्यान्क्रियासलाई चिनी-निर्भर तरिकामा (रगत चिनी बढी हुँदा मात्र) इन्सुलिन निकाल्न उत्प्रेरित गर्छ र ग्लुकागोन (रगत चिनी बढाउने हर्मोन) दबाउँछ। सामान्यतया, यी इन्क्रेटिन हर्मोन DPP-4 भन्ने इन्जाइमले एक-दुई मिनेटभित्रै तोडिदिन्छ। DPP-4 इन्हिबिटरले यो इन्जाइमलाई रोक्छ, जसले गर्दा शरीरको आफ्नै इन्क्रेटिन हर्मोन खाना खाएपछि लामो समयसम्म सक्रिय रहन्छ।
फाइदाहरू DPP-4 इन्हिबिटरले सामान्यतया HbA1c लाई करिब ०.५ देखि ०.८ प्रतिशत बिन्दुसम्म घटाउँछ, मेटफर्मिन वा सल्फोनाइल्युरियाभन्दा कम प्रभावकारी तर धेरै राम्रो साइड-इफेक्ट प्रोफाइलसहित: एक्लै प्रयोग गर्दा हाइपोग्लाइसेमियाको जोखिम धेरै कम, तौल नबढ्ने, र राम्रो सहनशीलता, जसले गर्दा यो विशेषगरी वृद्ध बिरामीहरूमा थप औषधिको रूपमा लोकप्रिय छ।
साइड इफेक्टहरू १. सामान्यतया हल्का, राम्रोसँग सहनशील प्रोफाइल — सबैभन्दा सामान्य साइड इफेक्टहरू माथिल्लो श्वासप्रश्वास नली संक्रमण, टाउको दुखाइ, र हल्का पाचन समस्या (वाकवाकी, झाडापखाला) हुन्, जुन सामान्यतया अस्थायी हुन्छन्।
२. जोर्नी दुखाइ यस समूहमा रिपोर्ट भएको छ, औषधि रोकेपछि सुध्रिने गम्भीर, अशक्त बनाउने जोर्नी दुखाइका दुर्लभ केसहरू पनि। नयाँ वा बिग्रँदो जोर्नी लक्षण देखिएमा डाक्टरलाई जानकारी दिनुपर्छ।
३. तीव्र प्यान्क्रियाटाइटिस दुर्लभ तर पहिचान गरिएको चिन्ता हो; प्रत्यक्ष कारण सम्बन्ध पक्का भइसकेको छैन, तर लगातार, गम्भीर पेट दुखाइको लागि तुरुन्त उपचार खोज्नुपर्छ।
४. छाला प्रतिक्रिया, दुर्लभ फोका पर्ने छाला अवस्था (बुलस पेम्फिगोइड) सहित, रिपोर्ट भएका छन्, प्रायः वृद्ध बिरामीहरूमा।
५. सल्फोनाइल्युरिया वा इन्सुलिनको विपरीत, DPP-4 इन्हिबिटरले एक्लै प्रयोग गर्दा सामान्यतया हाइपोग्लाइसेमिया वा तौल बढाउँदैन, यद्यपि सल्फोनाइल्युरिया वा इन्सुलिनसँग मिसाउँदा हाइपोग्लाइसेमियाको जोखिम बढ्छ।
सावधानीहरू धेरैजसो DPP-4 इन्हिबिटर (लिनाग्लिप्टिन बाहेक) मा मृगौलाको काम घट्दा मात्रा घटाउनुपर्छ। प्यान्क्रियाटाइटिसको इतिहास भएकाले सुरु गर्नु अघि डाक्टरसँग छलफल गर्नुपर्छ। गम्भीर जोर्नी दुखाइ, असामान्य फोका पर्ने छाला दाग, वा लगातार पेट दुखाइ देखिएमा नियमित भेटको पर्खाइ नगरी तुरुन्त डाक्टरलाई सम्पर्क गर्नुपर्छ।
सुरु गर्नु अघि र पछि गर्नुपर्ने जाँचहरू सुरु गर्नु अघि सामान्यतया मृगौलाको काम (क्रिएटिनिन/eGFR) जाँच्नुपर्छ। उपचारकालमा HbA1c हरेक ३ देखि ६ महिनामा जाँचिन्छ, र मृगौलाको काम समयसमयमा पुनः मूल्यांकन गरिन्छ, विशेषगरी वृद्ध बिरामी वा पहिल्यैको मृगौला रोग भएकाहरूमा।