नेपालमा चलेको नाम: Acarbose (Glucobay)
अल्फा-ग्लुकोसिडेज इन्हिबिटर के हो? अल्फा-ग्लुकोसिडेज इन्हिबिटर मुखबाटे मधुमेह औषधि हो, जसमध्ये एकार्बोज सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने औषधि हो। धेरैजसो मधुमेह औषधिको विपरीत, यसले लगभग पूर्ण रूपमा आन्द्राभित्रै काम गर्छ र रगतमा सोसिँदैन, र यसले फास्टिङ चिनीभन्दा खाना खाएपछिको चिनी उकाल (पोस्टप्रान्डियल स्पाइक) लाई विशेष रूपमा लक्ष्य गर्छ।
काम गर्ने तरिका अल्फा-ग्लुकोसिडेज इन्हिबिटरले सानो आन्द्राको भित्री तहमा रहेका जटिल कार्बोहाइड्रेट र डाइसाकाराइडलाई साधारण, सोसिनसक्ने चिनीमा तोड्ने इन्जाइमहरू रोक्छ। यो पाचन प्रक्रिया ढिलो गरेर, यसले कार्बोहाइड्रेटयुक्त खानापछि सामान्यतया हुने रगत चिनी बढाइलाई ढिलो र कम गर्छ। औषधि आफैं लगभग सोसिँदैन र आन्द्रामै स्थानीय रूपमा काम गर्ने भएकाले, यसका साइड इफेक्टहरू लगभग पूर्ण रूपमा पाचन सम्बन्धी हुन्छन्।
फाइदाहरू अल्फा-ग्लुकोसिडेज इन्हिबिटर खाना खाएपछिको चिनी उकाल नियन्त्रण गर्न विशेष रूपमा राम्रो हुन्छ र HbA1c लाई करिब ०.५ देखि ०.८ प्रतिशत बिन्दुसम्म घटाउन सक्छ। यसले तौल बढाउँदैन र एक्लै प्रयोग गर्दा हाइपोग्लाइसेमिया गर्दैन।
साइड इफेक्टहरू १. पादेको ग्यास (फ्ल्याटुलेन्स) धेरै सामान्य छ — प्रयोगकर्ताहरूको ठूलो बहुमतमा रिपोर्ट भएको — र यो कोलनमा ब्याक्टेरियाले नपचेको कार्बोहाइड्रेट किण्वन गर्दा हुने प्रत्यक्ष परिणाम हो।
२. पेट फुल्नु, पेट असजिलो, र झाडापखाला पनि सामान्य छन्, विशेषगरी उपचारको सुरुका हप्तामा वा मात्रा बढाएपछि; यी समयसँगै घट्दै जान्छन् र थोरै मात्राबाट सुरु गरी बिस्तारै बढाउँदा कम गर्न सकिन्छ।
३. दुर्लभ तर बढी गम्भीर आन्द्रा असरहरू, जस्तै आन्द्राको पर्खालमा ग्यासले भरिएको सिस्ट बन्ने अवस्था, लामो समय प्रयोगकर्ताहरूमा धेरै दुर्लभ रूपमा रिपोर्ट भएको छ।
४. अन्य औषधिसँग मिसाउँदा हाइपोग्लाइसेमिया — बिरामी सल्फोनाइल्युरिया वा इन्सुलिनमा पनि भएर हाइपोग्लाइसेमिया भएमा, सामान्य चिनी (सुक्रोज) ले यसलाई छिटो ठीक गर्दैन भन्ने थाहा हुनु जरुरी छ, किनकि एकार्बोजले यसको पाचन रोक्छ; बरु ग्लुकोज ट्याब्लेट वा जेल प्रयोग गर्नुपर्छ।
सावधानीहरू आन्द्रा-सम्बन्धी संयन्त्रका कारण, गम्भीर इन्फ्लामेटरी बोवेल डिजिज, आंशिक आन्द्रा अवरोध, वा अन्य दीर्घ आन्द्रा रोग भएकालाई यो औषधि नदिनु उपयुक्त हुन्छ। राम्रोसँग काम गर्न ट्याब्लेट हरेक प्रमुख खानाको पहिलो गाँससँगै लिनुपर्छ — खानाको बीचमा वा खाली पेटमा लिँदा प्रभावकारिता घट्छ। सल्फोनाइल्युरिया वा इन्सुलिन सँगै लिनेहरूलाई हाइपोग्लाइसेमिया भएमा सामान्य चिनी वा जुसको सट्टा शुद्ध ग्लुकोज प्रयोग गर्न विशेष रूपमा सल्लाह दिनुपर्छ।
सुरु गर्नु अघि र पछि गर्नुपर्ने जाँचहरू एकार्बोज सुरु गर्नु अघि कुनै अनिवार्य रक्त परीक्षण चाहिँदैन, यद्यपि कहिलेकाहीं आधारभूत कलेजो कार्य जाँचिन्छ। HbA1c अन्य मुखबाटे औषधिजस्तै हरेक ३ देखि ६ महिनामा जाँचिन्छ, र खाना खाएपछिको (पोस्टप्रान्डियल) चिनी रिडिङ यस औषधिको प्रतिक्रिया मूल्यांकनको लागि विशेष उपयोगी हुन्छ।